Addycja w okularach – co to jest i kiedy jest potrzebna?

Addycja w okularach to dodatnia różnica między mocą do dali a mocą do bliży, potrzebna głównie przy prezbiopii. Stosuje się ją w okularach progresywnych, dwuogniskowych oraz w multifokalnych soczewkach kontaktowych. Sprawdź, jak odczytać ten parametr, kiedy jest potrzebny i dlaczego nie warto dobierać go samodzielnie.

Co oznacza addycja w okularach?

Addycja, oznaczana na recepcie jako ADD, określa dodatkową moc optyczną przeznaczoną do widzenia z bliska. Jest różnicą między korekcją sferyczną do bliży a korekcją sferyczną do dali.

Parametr ten pojawia się przede wszystkim przy prezbiopii, czyli starczowzroczności. Wraz z wiekiem naturalna soczewka oka traci elastyczność, przez co coraz trudniej zmienia swój kształt i ustawia ostrość na bliskie odległości.

Addycja jest zawsze wartością dodatnią i najczęściej mieści się w zakresie od +0,75 do +3,50 dioptrii.

Jeżeli na recepcie widnieje jedna wartość ADD, zwykle dotyczy obu oczu. Specjalista może jednak dobrać inną addycję dla oka prawego i lewego, jeśli wynika to z różnic w widzeniu obuocznym.

Kiedy potrzebna jest addycja?

Addycja jest potrzebna wtedy, gdy sama korekcja do dali nie zapewnia wyraźnego obrazu z bliska. Typowe objawy prezbiopii pojawiają się często po 40. roku życia, choć u części osób trudności mogą wystąpić wcześniej.

Problemy z czytaniem, odsuwanie telefonu lub książki, zamazywanie drobnego tekstu oraz większe zmęczenie oczu podczas pracy przy komputerze mogą wskazywać na potrzebę dodatkowej korekcji. Ostateczną decyzję podejmuje okulista lub optometrysta po badaniu.

Addycja znajduje zastosowanie w kilku rodzajach pomocy optycznych:

• okularach progresywnych,
• okularach dwuogniskowych,
• multifokalnych soczewkach kontaktowych,
• okularach do bliży wykonywanych na podstawie korekcji do dali.

Jak obliczyć addycję?

Jeśli recepta zawiera moce sferyczne do dali i do bliży, addycję można wyliczyć przez odjęcie mocy do dali od mocy do bliży. Obliczenie wykonuje się osobno dla każdego oka.

Przykład dla oka prawego:

Moc do dali: –4,25 D, moc do bliży: –2,25 D. Addycja wynosi –2,25 – (–4,25) = +2,00 D.

W przypadku wartości dodatnich działanie wygląda podobnie. Dla mocy +1,75 D do dali i +4,75 D do bliży addycja wynosi +3,00 D.

Jeżeli recepta podaje wyłącznie moc do dali oraz ADD, moc do bliży otrzymuje się przez dodanie addycji do mocy sferycznej do dali. Przykładowo: +1,75 D do dali i ADD +3,25 D daje +5,00 D do bliży.

W obliczeniach addycji zasadniczo bierze się pod uwagę sferę. Cylinder i oś zwykle pozostają takie same dla dali oraz bliży, jednak sposób zapisu i ewentualne wyjątki powinien ocenić specjalista.

Jak addycja wpływa na widzenie pośrednie?

Nie każda osoba potrzebuje korekcji przeznaczonej do tej samej odległości. Inna moc może być wygodna do czytania, inna do pracy przy monitorze, a jeszcze inna do obserwowania dokumentów leżących na biurku.

Przy doborze soczewek do odległości pośredniej uwzględnia się przede wszystkim:

• wartość addycji,
• odległość między oczami a ekranem lub dokumentem,
• zakres widzenia potrzebny podczas pracy,
• pozycję ciała i wysokość monitora.

Zbyt duża redukcja mocy do bliży może zawężać pole widzenia na odległości pośredniej. Osoba, która chce jednocześnie obserwować kilka dokumentów rozłożonych na biurku, nie zawsze będzie zadowolona z rozwiązania nastawionego na maksymalnie daleki dystans.

Od czego zależy wartość addycji?

Wartość ADD zależy od wieku, zakresu zachowanej akomodacji, mocy do dali, odległości wykonywanych czynności oraz indywidualnego komfortu widzenia. Nie ustala się jej wyłącznie na podstawie metryki.

Orientacyjnie u osób w wieku około 40–50 lat addycja może wynosić od +0,75 do +1,50 D. U starszych pacjentów często jest wyższa i może sięgać około +3,00 D, ale są to jedynie wartości orientacyjne.

Ważne jest pełne zbadanie korekcji do dali. Osoba z dalekowzrocznością może przez długi czas kompensować wadę za pomocą akomodacji, dlatego brak wpisanej mocy do dali nie zawsze oznacza, że wynosi ona zero.

Czy addycja jest taka sama dla obu oczu?

W wielu przypadkach wartość addycji jest identyczna dla oka prawego i lewego. Nie jest to jednak reguła bez wyjątków.

Różna addycja może być potrzebna przy asymetrii wady, odmiennej ostrości widzenia lub specyficznym sposobie korekcji, takim jak monowizja. Wtedy jedno oko może być przeznaczone głównie do dali, a drugie do bliży.

Na recepcie należy sprawdzić, czy ADD wpisano przy każdym oku osobno, czy podano ją tylko raz. Pojedyncza wartość najczęściej odnosi się do obu oczu.

Czym addycja różni się od sfery i cylindra?

Poszczególne parametry recepty odpowiadają za inne elementy korekcji. Ich prawidłowe rozróżnienie ułatwia odczytanie dokumentu, ale nie zastępuje profesjonalnego badania.

Addycja w soczewkach kontaktowych

Multifokalne soczewki kontaktowe również mogą mieć parametr ADD. Jego zakres często wynosi około +0,75–+3,50 D, a dostępne wartości zależą od konkretnej konstrukcji soczewki.

Addycja w soczewkach kontaktowych nie zawsze jest identyczna jak w okularach. Soczewka kontaktowa znajduje się bezpośrednio na oku, dlatego zmieniają się warunki optyczne i sposób jej dopasowania.

Dobór obejmuje nie tylko moc, lecz także krzywiznę bazową, średnicę, materiał, stabilność soczewki na oku oraz reakcję pacjenta na widzenie multifokalne. Samodzielne zamawianie soczewek wyłącznie na podstawie wartości ADD może prowadzić do niewyraźnego obrazu, dyskomfortu i podrażnienia oczu.

Jak czytać addycję na recepcie?

Przy odczytywaniu recepty zwróć uwagę na oznaczenia dotyczące przeznaczenia korekcji:

• DAL oznacza moc przeznaczoną do widzenia na odległość,
• BLIŻ wskazuje korekcję do czytania i innych bliskich czynności,
• OP lub OR oznacza oko prawe,
• OL oznacza oko lewe.

Oprócz addycji recepta może zawierać także PD, czyli rozstaw źrenic. Do wykonania okularów progresywnych często potrzebny jest dokładny pomiar dla każdego oka osobno oraz dodatkowe pomiary związane z wybraną oprawą.

Rozstaw źrenic do bliży jest zwykle mniejszy niż do dali o około 2 mm w pomiarze sumarycznym. Nie należy jednak samodzielnie przeliczać tego parametru, jeśli na recepcie podano wartości monocentryczne lub wykonano pomiar dla konkretnej oprawy.

Dlaczego badanie do dali i bliży ma znaczenie?

Precyzyjne ustalenie addycji wymaga oceny widzenia na różnych odległościach. Badanie powinno uwzględniać ostrość wzroku, refrakcję, akomodację, widzenie obuoczne oraz codzienne potrzeby pacjenta.

Warto powiedzieć specjaliście, ile czasu spędzasz przy komputerze, z jakiej odległości czytasz, czy prowadzisz samochód oraz czy potrzebujesz szerokiego pola widzenia podczas pracy. Te informacje pomagają dopasować rozwiązanie do rzeczywistych warunków użytkowania.

Okulary progresywne wymagają także indywidualnego dopasowania oprawy i wykonania pomiarów po jej założeniu. Dotyczy to między innymi wysokości montażu, odległości soczewki od oka, kąta pantoskopowego oraz parametrów ustawienia oprawy.