Okulista badający pacjenta w ciemnym gabinecie

Jak wygląda badanie w ciemni?

Autor: Redakcja chronswojwzrok.pl Opublikowano Czas czytania: 4 min

Badanie w ciemni to bezbolesna, nieinwazyjna procedura oceniająca widzenie zmierzchowe oraz szybkość odzyskiwania widzenia po olśnieniu. Zwykle trwa około 15–20 minut i odbywa się w zaciemnionym pomieszczeniu, często z użyciem nok to metru lub podobnego urządzenia.

Na badanie kieruje się między innymi kierowców zawodowych, operatorów maszyn oraz osoby pracujące na stanowiskach wymagających sprawnego widzenia w słabym oświetleniu. Procedura jest odrębna od standardowego badania psychologicznego, czyli tak zwanych psychotestów, choć oba badania mogą odbywać się w tej samej placówce.

Krok po kroku – jak wygląda badanie w ciemni?

Badanie sprawdza, jak oko radzi sobie po zmniejszeniu ilości światła oraz po krótkim oślepieniu. W pierwszym przypadku oceniane jest widzenie zmierzchowe, czyli zdolność rozpoznawania kształtów i przeszkód przy słabym oświetleniu. Drugi pomiar dotyczy wrażliwości na olśnienie, a więc czasu potrzebnego do odzyskania wyraźnego widzenia po kontakcie z silnym światłem.

Procedura obejmuje trzy następujące po sobie etapy:

  1. Adaptacja do ciemności – osoba badana przez około 5–10 minut przebywa w zaciemnionym pomieszczeniu. W tym czasie wzrok przyzwyczaja się do słabego oświetlenia. Nie jest to całkowita ciemność przez cały czas trwania pomiaru, lecz warunki pozwalające ocenić pracę oka przy ograniczonej ilości światła.
  2. Pomiar widzenia zmierzchowego – na ekranie lub w urządzeniu pojawia się pierścień Landolta, czyli okrąg z przerwą. Badany wskazuje, po której stronie znajduje się przerwa – na przykład u góry, na dole, z lewej lub z prawej strony. Oświetlenie pierścienia stopniowo się zmienia, a osoba prowadząca badanie zapisuje moment, w którym przerwa zostaje prawidłowo rozpoznana.
  3. Pomiar wrażliwości na olśnienie – oko zostaje na krótko oślepione silnym światłem. Po jego wygaszeniu trzeba rozpoznać słabo widoczny kształt lub jedną z prezentowanych figur. Mierzony jest czas, po którym badany ponownie dostrzega i prawidłowo rozpoznaje bodziec.

W trakcie badania możesz odpowiadać na głos albo naciskać przycisk, zależnie od rodzaju aparatury. Nie wykonuje się żadnych wkłuć ani innych czynności naruszających ciągłość skóry. Samo światło może być nieprzyjemne, ale nie powinno powodować bólu.

Jak przygotować się do badania?

Nie trzeba stosować specjalnego przygotowania medycznego. W dniu wizyty dobrze przyjść wypoczętym, ponieważ niewyspanie i przemęczenie mogą pogorszyć koncentrację oraz wpłynąć na wynik pomiaru. Na badanie zabierz:

  • dowód osobisty lub inny dokument tożsamości,
  • skierowanie, jeśli zostało wystawione,
  • okulary używane na co dzień,
  • soczewki kontaktowe, jeśli z nich korzystasz.

Przed badaniem nie pij alkoholu. Nie stosuje się też rutynowo kropli rozszerzających źrenice. Jeżeli używasz innych kropli do oczu, poinformuj o tym osobę przeprowadzającą pomiar. Warto zgłosić również niedawne zabiegi okulistyczne, na przykład laserową korekcję wzroku lub wszczepienie soczewki wewnątrzgałkowej.

Kto może zostać skierowany do ciemni?

Zakres badań zależy od rodzaju pracy, uprawnień oraz decyzji lekarza. Ocena widzenia zmierzchowego i wrażliwości na olśnienie jest szczególnie związana z badaniami kierowców zawodowych oraz osób wykonujących obowiązki wymagające sprawnego widzenia w różnych warunkach oświetleniowych.

Skierowanie może dotyczyć między innymi kierowców wykonujących przewóz drogowy, osób ubiegających się o uprawnienia kategorii C lub D, kierowców pojazdów uprzywilejowanych, instruktorów i egzaminatorów nauki jazdy. Na podobne badanie bywają kierowani także operatorzy wózków widłowych, dźwigów i innych maszyn. W przypadku kierowców kategorii A i B nie jest ono rutynowo wymagane w każdej sytuacji. O potrzebie wykonania pomiaru może zdecydować lekarz medycyny pracy, zwłaszcza gdy inne wyniki wskazują na problem z widzeniem.

Co dzieje się z wynikiem?

Wynik badania przekazuje się lekarzowi medycyny pracy lub lekarzowi uprawnionemu do badań kierowców. Nie jest on samodzielną diagnozą okulistyczną ani ostatecznym orzeczeniem o zdolności do pracy lub prowadzenia pojazdów. Lekarz bierze pod uwagę także inne elementy oceny wzroku, między innymi ostrość widzenia, pole widzenia, rozpoznawanie barw i widzenie przestrzenne.

Wynik poza zakresem referencyjnym nie musi oznaczać choroby. Na pomiar mogą wpływać niewyspanie, stres, zmęczenie, nieskorygowana wada wzroku albo nieprawidłowa adaptacja do ciemności. Jeżeli nieprawidłowość się powtarza, lekarz może zalecić konsultację okulistyczną. Przyczyną pogorszenia widzenia zmierzchowego lub większej wrażliwości na światło bywają między innymi zaćma, choroby siatkówki, wady wzroku oraz zmiany związane z wiekiem.

Wynik badania w ciemni jest informacją wspierającą decyzję lekarza. Sam pomiar nie przesądza o rozpoznaniu choroby ani automatycznie o utracie uprawnień do kierowania pojazdami.

Jeżeli po zmroku widzisz wyraźnie gorzej, a reflektory samochodów długo utrudniają Ci widzenie, nie ograniczaj się do samego badania w ciemni. Takie objawy warto omówić z okulistą, który może ocenić ich przyczynę.


Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. W przypadku pogorszenia widzenia skonsultuj się z lekarzem lub okulistą.

O autorze

Redakcja chronswojwzrok.pl

Chroń Swój Wzrok to poradnik o zdrowiu oczu dla całej rodziny. Wyjaśniamy, czym są wady wzroku, jak czytać receptę na okulary i jak dobrać oprawki i soczewki kontaktowe. Podpowiadamy, jak dbać o higienę wzroku przy pracy przed ekranem i jak chronić oczy dzieci. Nasze artykuły nie zastępują wizyty u okulisty ani optometrysty.

Wszystkie wpisy autora

Czytaj również