Astygmatyzm nie wyklucza noszenia soczewek kontaktowych. Najczęściej stosuje się soczewki toryczne, zaprojektowane specjalnie do korekcji tej wady. Ich dobór powinien przeprowadzić optometrysta, ponieważ recepta na okulary nie jest receptą na soczewki kontaktowe.
Czy przy astygmatyzmie można nosić soczewki?
Tak. Astygmatyzm, nazywany też niezbornością rogówkową, nie jest sam w sobie przeciwwskazaniem do noszenia soczewek. Problem polega na tym, że zwykłe soczewki sferyczne, używane przy krótkowzroczności lub nadwzroczności, zwykle nie korygują tej wady w wystarczającym stopniu.
Rozwiązaniem są soczewki toryczne. Mogą jednocześnie korygować astygmatyzm oraz współistniejącą krótkowzroczność albo nadwzroczność. To, czy sprawdzą się w konkretnym przypadku, zależy między innymi od wielkości i rodzaju wady, kształtu rogówki, stanu powierzchni oka oraz stabilności soczewki podczas mrugania.
Dlaczego zwykłe soczewki nie wystarczą?
W astygmatyzmie rogówka nie ma jednakowej krzywizny we wszystkich kierunkach. Można ją obrazowo porównać nie do piłki, lecz do piłki do rugby. Światło załamuje się wtedy nierównomiernie, a obraz może być rozmyty, zniekształcony lub nieostry zarówno z bliska, jak i z daleka.
Soczewka toryczna ma różną moc w poszczególnych przekrojach. Dzięki temu koryguje wadę w określonych kierunkach, zgodnie z wartością cylindra i osią zapisanymi w pomiarze refrakcji. Oś wskazuje ustawienie korekcji, a cylinder określa jej moc. Jeżeli soczewka obróci się na oku, jej działanie może się pogorszyć.
Dlatego konstrukcja soczewek torycznych zawiera elementy stabilizujące. Mogą to być między innymi strefy o różnej grubości, odpowiednio ukształtowane krawędzie lub inne rozwiązania ograniczające rotację. Niewielki ruch soczewki jest naturalny, ale powinna ona wracać do właściwego ustawienia po mruganiu i ruchach oka.
Astygmatyzm może dawać objawy, które skłaniają do wykonania badania wzroku:
- Niewyraźne lub zamglone widzenie.
- Rozmazywanie albo zaginanie linii prostych.
- Szybkie męczenie się oczu podczas czytania lub pracy przy komputerze.
- Bóle głowy, mrużenie oczu i częste zmienianie ustawienia głowy.
Jakie soczewki toryczne wybrać?
Najważniejsza decyzja dotyczy materiału i konstrukcji soczewki. U wielu osób z małym lub umiarkowanym astygmatyzmem pierwszym rozwiązaniem są miękkie soczewki toryczne. Przy większej wadzie, nieregularności rogówki lub problemach ze stabilnością specjalista może rozważyć soczewki sztywne gazoprzepuszczalne, określane jako RGP.
| Typ soczewki | Komfort początkowy | Stabilność na oku | Zastosowanie |
|---|---|---|---|
| Miękka toryczna | Zwykle łatwiejsza adaptacja i zakładanie | Dobra, ale zależna od właściwego dopasowania i konstrukcji | Mały lub umiarkowany astygmatyzm, aktywny tryb życia, osoby rozpoczynające noszenie soczewek |
| RGP | Adaptacja może trwać dłużej | Bardzo dobra jakość korekcji w wybranych przypadkach | Większy astygmatyzm, nieregularność rogówki oraz sytuacje, w których miękka soczewka nie zapewnia stabilnego obrazu |
Miękkie soczewki toryczne
Są elastyczne, zazwyczaj łatwe do założenia i szybko akceptowane przez oko. Występują jako soczewki hydrożelowe oraz silikonowo-hydrożelowe. Ich wadą może być większa podatność na przesunięcia, dlatego trzeba dokładnie ocenić centrację i rotację konkretnego modelu.
Soczewki RGP
Sztywne soczewki gazoprzepuszczalne zachowują własny kształt i mogą zapewnić bardzo stabilną korekcję. Bywają rozważane przy większym astygmatyzmie oraz nieregularnym kształcie rogówki, na przykład w niektórych przypadkach stożka rogówki. Początkowo mogą być mniej komfortowe, ponieważ oko potrzebuje czasu na adaptację.
Znaczenie ma także tryb wymiany soczewek. Jednodniowe zakłada się rano i wyrzuca po zdjęciu, więc nie wymagają czyszczenia ani przechowywania. Soczewki dwutygodniowe lub miesięczne mogą obniżyć koszt regularnego noszenia, ale wymagają konsekwentnej higieny i używania właściwego płynu pielęgnacyjnego.
Przy wyborze specjalista bierze pod uwagę kilka parametrów, które wpływają na widzenie, bezpieczeństwo i komfort:
- Oś i moc cylindra, czyli wartości potrzebne do korekcji astygmatyzmu.
- Krzywiznę bazową i średnicę soczewki, dopasowane do oka.
- Przepuszczalność tlenu materiału.
- Uwodnienie, tryb wymiany oraz sposób stabilizacji na oku.
Wyższe uwodnienie nie zawsze oznacza lepszy wybór dla każdej osoby. Ostateczna ocena zależy od filmu łzowego, czasu noszenia, środowiska pracy i reakcji oka na konkretny materiał.
Jak wygląda dopasowanie soczewek?
Pierwsze soczewki toryczne powinien dobrać optometrysta lub okulista. Specjalista nie analizuje wyłącznie mocy korekcji. Sprawdza także stan powierzchni oka, jakość filmu łzowego, kształt rogówki oraz zachowanie soczewki podczas mrugania i poruszania gałką oczną.
- Podczas badania wzroku określa się wadę, cylinder, oś oraz parametry potrzebne do dalszego doboru.
- Specjalista dobiera soczewki próbne odpowiednie do budowy oka i trybu życia.
- Po założeniu ocenia centrację, ruchomość i stabilność soczewki oraz jakość uzyskanego widzenia.
- Po okresie próbnym lub podczas wizyty kontrolnej sprawdza się tolerancję soczewki i ustala ostateczne parametry zakupu.
Nie kupuj soczewek na podstawie starej recepty okularowej. Okulary znajdują się w pewnej odległości od oka, natomiast soczewka kontaktowa leży bezpośrednio na jego powierzchni. Z tego powodu recepta na okulary i parametry soczewek kontaktowych mogą się różnić. Sama moc sferyczna, cylinder i oś również nie wystarczą do oceny, czy dany model będzie stabilny i bezpieczny.
Nawet soczewka, której prawie nie czujesz, może być źle dopasowana. Zbyt ciasny model może ograniczać wymianę łez i pogarszać dostęp tlenu do rogówki, a zbyt luźny może przesuwać się i powodować niestabilne widzenie. Kontrola ma więc znaczenie nie tylko dla ostrości obrazu, lecz także dla zdrowia oka.
Co zrobić przed zakupem?
Umów badanie u optometrysty i poproś o dobór soczewek próbnych. W większości przypadków astygmatyzm można korygować soczewkami torycznymi, ale najlepszy typ – miękki lub RGP – zależy od parametrów oka i Twojego sposobu użytkowania. Dopiero po sprawdzeniu stabilności oraz tolerancji soczewki warto zamówić konkretny model.
Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie negatywne skutki wdrożonych zaleceń. Zawsze zasięgnij opinii specjalisty medycyny w powyższym zakresie.
