„Kłuje w oczy” oznacza, że coś razi, irytuje, budzi niechęć albo zazdrość. Zwrot może odnosić się do zachowania, wyglądu, sytuacji lub opinii trudnej do zaakceptowania. Poprawna forma to „kłuje”, przez „ł”, ponieważ pochodzi od czasownika „kłuć”.
Co oznacza „kłuje w oczy”?
Frazeologizm „kłuje w oczy” ma znaczenie przenośne. Mówimy tak o czymś, co jest przykre, drażniące, zbyt ostentacyjne albo wyraźnie nie pasuje do sytuacji. Zwrot może też wyrażać zazdrość wobec czyjegoś wyglądu, sukcesu lub posiadanych rzeczy.
Metafora nawiązuje do fizycznego odczucia kłucia. Tak jak ostre światło może razić i powodować dyskomfort, tak pewne zachowanie lub widok może wywoływać emocjonalne rozdrażnienie. W dosłownym sensie można powiedzieć, że słońce kłuje w oczy, natomiast w sensie przenośnym – że kogoś kłuje w oczy cudze bogactwo albo czyjaś bezczelność.
„Kłuje” czy „kuje”?
Obie formy są poprawne, ale pochodzą od różnych czasowników. O tym, którą wybrać, decyduje znaczenie zdania:
- Kłuć – kłuje – oznacza przebijać coś ostrym przedmiotem, powodować ostry ból, sprawiać przykrość albo razić. Dlatego mówimy: „światło kłuje w oczy” oraz „jego zachowanie kłuje w oczy”.
- Kuć – kuje – oznacza obrabiać metal, kamień lub inne tworzywo, a także stukać miarowo, jak dzięcioł. Tego czasownika używamy również w wyrażeniu „kuć na pamięć”, czyli intensywnie uczyć się zapamiętywanego materiału.
W zwrocie „kłuje w oczy” nie chodzi więc o pracę kowala ani o naukę. Właściwa jest forma od czasownika „kłuć” – kłuje.
Przykłady użycia
Frazeologizm może opisywać zarówno czyjeś zachowanie, jak i konkretny widok:
– Jego lekceważący sposób odnoszenia się do innych kłuje w oczy.
– Tak jaskrawy wystrój kłuje w oczy i nie pasuje do spokojnego wnętrza.
– Niektórych kłuje w oczy czyjś sukces, choć nie chcą się do tego przyznać.
Najprostsze skojarzenie pomaga zapamiętać pisownię: wszystko, co razi, drażni lub sprawia przykrość, kłuje – przez „ł”.
