Jakie okulary się nie rysują? Wybór szkieł odpornych na zarysowania
Nie istnieją okulary, których soczewki są całkowicie odporne na zarysowania. Można jednak wyraźnie ograniczyć ryzyko uszkodzeń, wybierając soczewki z powłoką utwardzającą i prawidłowo je czyszcząc. O trwałości decyduje połączenie materiału soczewki, jakości powłoki oraz codziennego sposobu użytkowania.
Czy istnieją okulary, które się nie rysują?
Określenie „szkła odporne na zarysowania” oznacza zwiększoną odporność, a nie całkowitą niewrażliwość na uszkodzenia. Nawet twarda soczewka może zostać zarysowana przez piasek, kurz, niewłaściwą ściereczkę albo kontakt z ostrym przedmiotem. Dlatego w optyce częściej mówi się o soczewkach odpornych na zarysowania niż o soczewkach „niezarysowujących się”.
Znaczenie ma zarówno naturalna twardość materiału, jak i warstwa naniesiona na jego powierzchnię. W przypadku nowoczesnych soczewek tworzywowych najważniejszym zabezpieczeniem jest fabryczna powłoka utwardzająca, nazywana też hard coat. Zwiększa ona odporność powierzchni na drobne uszkodzenia, ale nie chroni przed każdym rodzajem kontaktu mechanicznego.
Materiał soczewki a powłoka utwardzająca
Materiał bazowy wpływa na wagę, bezpieczeństwo i naturalną twardość soczewki. Nie oznacza to jednak, że najtwardszy materiał będzie najlepszym wyborem dla każdej osoby. Szkło mineralne jest odporne na zarysowania, lecz cięższe i bardziej kruche. Tworzywa są lżejsze oraz bezpieczniejsze przy uderzeniu, ale zwykle wymagają dodatkowej ochrony powierzchni.
| Materiał | Naturalna twardość | Wymóg powłoki utwardzającej | Odporność na zarysowania |
|---|---|---|---|
| Szkło mineralne | Wysoka | Nie zawsze konieczna | Duża, ale materiał jest ciężki i kruchy |
| Tworzywo CR-39 | Średnia lub niższa | Zalecana | Dobra po zastosowaniu powłoki |
| Poliwęglan | Niższa | Szczególnie ważna | Ograniczona bez utwardzenia, wyraźnie lepsza z powłoką |
| Tworzywa o podwyższonym indeksie | Zależna od konkretnego materiału | Zwykle zalecana | Zależy od konstrukcji soczewki i zastosowanej powłoki |
Przewiń tabelę w bok →
Powłoka utwardzająca działa jak ochronna warstwa powierzchniowa. W wielu rozwiązaniach jest łączona z powłoką antyrefleksyjną, która poprawia przejrzystość soczewki i ogranicza odbicia światła. Sama obecność powłoki nie gwarantuje jednak identycznej trwałości w każdym produkcie, ponieważ jej jakość i odporność zależą od technologii producenta.
Soczewek nie należy wybierać wyłącznie według deklarowanej twardości. Szkło może być bardziej odporne na zarysowania, ale jego większa masa i kruchość sprawiają, że dla wielu użytkowników lepszym kompromisem pozostaje lekkie tworzywo z dobrą powłoką utwardzającą.
Jak zapobiegać zarysowaniom soczewek?
Nawet wysokiej jakości powłoka szybko straci swoje właściwości, jeśli soczewki będą przecierane na sucho przypadkową tkaniną. Drobiny kurzu działają wtedy jak materiał ścierny. Szczególnie szkodliwe może być czyszczenie koszulką, ręcznikiem papierowym lub chusteczką, która pozostawia włókna i może zawierać twarde cząstki.
Bezpieczna pielęgnacja powinna wyglądać następująco:
- Opłucz soczewki letnią wodą, aby usunąć kurz i piasek.
- Użyj niewielkiej ilości delikatnego płynu lub środka przeznaczonego do soczewek okularowych.
- Osusz okulary czystą ściereczką z mikrofibry przeznaczoną do optyki.
- Przechowuj okulary w twardym etui, gdy nie są używane.
- Odkładaj je soczewkami do góry, nigdy bezpośrednio na blacie lub w kieszeni.
Trzeba też ograniczyć sytuacje, które najczęściej prowadzą do mikrozarysowań:
- Wycieranie soczewek na sucho, gdy znajduje się na nich kurz.
- Używanie papierowych ręczników, chusteczek, rękawa lub odzieży.
- Wkładanie okularów do kieszeni razem z kluczami lub innymi przedmiotami.
- Odkładanie oprawy soczewkami do dołu.
- Czyszczenie preparatami zawierającymi składniki nieprzeznaczone do powłok optycznych.
Jeżeli soczewka jest już głęboko zarysowana i powoduje rozmycie obrazu, odblaski albo zmęczenie oczu, domowe metody jej nie naprawią. Polerowanie może zmienić geometrię soczewki i parametry widzenia, dlatego w takiej sytuacji zwykle potrzebna jest wymiana.
O co zapytać optyka przy wyborze soczewek?
Przy zamawianiu okularów warto poprosić nie tylko o „szkła odporne na zarysowania”, lecz także o konkretne informacje dotyczące materiału i zabezpieczenia powierzchni:
- Powłoka utwardzająca – zapytaj, czy soczewki mają fabryczną warstwę zwiększającą odporność na zarysowania.
- Materiał soczewki – ustal, czy wybrane tworzywo odpowiada Twojemu trybowi pracy, aktywności i potrzebie niskiej masy.
- Indeks soczewki – wyższy indeks wpływa głównie na grubość i masę, ale nie oznacza automatycznie większej odporności na zarysowania.
- Połączenie powłok – sprawdź, czy oprócz utwardzenia zastosowano także powłokę antyrefleksyjną i jak należy ją czyścić.
- Warunki gwarancji – zapytaj, czego dotyczy gwarancja na powłokę i jakie uszkodzenia są z niej wyłączone.
Na rynku dostępne są także nazwane technologie powłok, takie jak Hi-Vision Meiryo firmy HOYA. Przy porównywaniu ofert ważniejsza od samej nazwy pozostaje informacja o rodzaju ochrony, warunkach użytkowania i zalecanej pielęgnacji.
Czy można usunąć rysy z soczewek?
Domowe sposoby, takie jak pasta do zębów, soda czy polerowanie, nie usuwają bezpiecznie zarysowań z soczewek okularowych. Mogą zetrzeć część powłoki, zmatowić powierzchnię albo zaburzyć jakość obrazu. Niewielkie ślady najlepiej skonsultować w salonie optycznym, ale przy wyraźnych rysach najpewniejszym rozwiązaniem jest wymiana soczewek.
Najlepszy wybór dla osoby szukającej okularów, które długo zachowają dobry wygląd, to lekkie soczewki z dopasowaną powłoką utwardzającą oraz konsekwentna pielęgnacja. Żadna technologia nie zastąpi etui, płukania soczewek przed wycieraniem i czystej mikrofibry.
O autorze
Chroń Swój Wzrok to poradnik o zdrowiu oczu dla całej rodziny. Wyjaśniamy, czym są wady wzroku, jak czytać receptę na okulary i jak dobrać oprawki i soczewki kontaktowe. Podpowiadamy, jak dbać o higienę wzroku przy pracy przed ekranem i jak chronić oczy dzieci. Nasze artykuły nie zastępują wizyty u okulisty ani optometrysty.
Wszystkie wpisy autora



