Dorośli bez dolegliwości powinni kontrolować wzrok co 2 lata. Po 40. roku życia, przy wadzie wzroku, noszeniu soczewek kontaktowych lub chorobach przewlekłych badanie zwykle wykonuje się raz w roku. Dziecko powinno przejść pierwszą kontrolę około 2.–3. roku życia, a następne podczas bilansów zdrowia.
Co ile badać wzrok?
Częstotliwość zależy od wieku, istniejącej wady wzroku, chorób ogólnych i rodzinnej historii chorób oczu. Poniższe odstępy dotyczą osób bez nagłych objawów. Jeżeli pojawiają się niepokojące zmiany widzenia, nie należy czekać do planowej kontroli.
| Grupa odbiorców | Sugerowana częstotliwość badania |
|---|---|
| Dzieci | Pierwsze badanie w wieku 2–3 lat, następnie kontrole podczas bilansów zdrowia |
| Dorośli bez wady i czynników ryzyka | Co 2 lata |
| Osoby po 40. roku życia | Co najmniej raz w roku |
| Osoby noszące okulary lub soczewki kontaktowe | Co najmniej raz w roku |
| Osoby z chorobami przewlekłymi lub obciążeniem rodzinnym | Według indywidualnych zaleceń okulisty, często częściej niż raz w roku |
U dzieci częstsze kontrole mogą być potrzebne po wykryciu wady wzroku, zeza albo innych nieprawidłowości. Dotyczy to również sytuacji, gdy w rodzinie występowały choroby oczu. U osób z cukrzycą, nadciśnieniem lub rozpoznaną chorobą okulista może zalecić konkretny harmonogram badań, na przykład kontrolę dna oka i pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego.
Dlaczego 40. rok życia zmienia częstotliwość kontroli?
Około 40. roku życia często pojawiają się pierwsze objawy prezbiopii, czyli starczowzroczności. Soczewka stopniowo traci elastyczność, a mechanizm akomodacji działa mniej sprawnie. W efekcie trudniej wyraźnie widzieć z bliska, czytać drobny druk lub szybko przenosić wzrok między różnymi odległościami.
Coroczna kontrola nie służy jednak wyłącznie dobraniu mocniejszych okularów do czytania. Badanie okulistyczne pozwala ocenić także zdrowie struktur oka. Jaskra, a w niektórych przypadkach również zaćma, może przez długi czas rozwijać się bez wyraźnych objawów. Ryzyko rośnie także przy dodatnim wywiadzie rodzinnym, zwłaszcza gdy bliscy chorowali na jaskrę, choroby siatkówki lub rogówki.
Brak pogorszenia ostrości widzenia nie zawsze oznacza, że oczy są zdrowe. Część chorób można wykryć dopiero podczas badania okulistycznego.
Kiedy nie czekać na planowane badanie?
Niektóre objawy wymagają szybkiej konsultacji okulistycznej, niezależnie od tego, kiedy odbyła się poprzednia wizyta. Pilnego kontaktu ze specjalistą wymagają:
- nagłe pogorszenie lub utrata ostrości widzenia
- błyski, nowe mroczki albo ciemna zasłona w polu widzenia
- ból oka, silne zaczerwienienie lub wyraźna nadwrażliwość na światło
- podwójne widzenie, zniekształcenie obrazu albo nagła zmiana pola widzenia
Takich objawów nie należy tłumaczyć wyłącznie zmęczeniem oczu ani odkładać konsultacji do kolejnego terminu profilaktycznego.
Co skraca odstęp między badaniami?
Coroczna kontrola, a czasem jeszcze częstsze wizyty, może być potrzebna przy określonych czynnikach ryzyka. Należą do nich:
- krótkowzroczność, dalekowzroczność, astygmatyzm lub szybko zmieniająca się korekcja
- cukrzyca, nadciśnienie i inne choroby mogące wpływać na siatkówkę lub nerw wzrokowy
- jaskra, zaćma albo choroby siatkówki występujące w rodzinie
- stałe stosowanie soczewek kontaktowych, zwłaszcza przy podrażnieniach lub nawracających stanach zapalnych
Okulista czy optometrysta?
Optometrysta zajmuje się przede wszystkim badaniem refrakcji, czyli określeniem wady wzroku i doborem mocy okularów albo soczewek kontaktowych. To właściwy specjalista, gdy celem wizyty jest sprawdzenie korekcji i komfortu widzenia.
Okulista jest lekarzem, który diagnozuje i leczy choroby oczu. Może ocenić między innymi dno oka, ciśnienie wewnątrzgałkowe i stan nerwu wzrokowego, a także zlecić dalsze badania. Przy podejrzeniu jaskry, chorobie przewlekłej, obciążeniu rodzinnym lub objawach alarmowych potrzebna jest konsultacja okulistyczna. Badanie refrakcji nie zastępuje pełnej oceny zdrowia oka.
Dla osoby dorosłej bez czynników ryzyka rozsądnym punktem odniesienia jest kontrola co dwa lata. Po 40. roku życia oraz przy wadzie wzroku lub chorobach przewlekłych lepiej planować wizyty co najmniej raz w roku, a w razie objawów zgłosić się wcześniej.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje badania ani indywidualnej porady lekarza okulisty.
