SPH określa moc sferyczną soczewki, a CYL – moc korekcji astygmatyzmu. Z cylindrem zawsze wiąże się AXIS, czyli oś podawana w stopniach. Pozostałe oznaczenia, takie jak PD, ADD czy pryzma, pomagają precyzyjnie wykonać i dopasować okulary.
Co oznacza SPH na recepcie?
SPH to skrót od angielskiego sphere, czyli sfera. Ten parametr określa moc soczewki potrzebną do korekcji krótkowzroczności albo nadwzroczności. Wartość podaje się w dioptriach.
Znak przy liczbie wskazuje rodzaj korekcji:
- SPH z minusem oznacza krótkowzroczność, czyli trudność z wyraźnym widzeniem odległych obiektów.
- SPH z plusem oznacza nadwzroczność, przy której problem może dotyczyć przede wszystkim widzenia z bliska.
- SPH 0 lub PLAN oznacza brak korekcji sferycznej dla danego oka.
Przykładowo zapis SPH -2,00 oznacza soczewkę o mocy minus 2 dioptrii. Nie należy jednak odczytywać samej liczby jako pełnej diagnozy, ponieważ recepta może zawierać także cylinder, oś i parametry dotyczące konkretnego rodzaju okularów.
Co oznacza CYL na recepcie?
CYL to cylinder, czyli parametr używany do korekcji astygmatyzmu, nazywanego także niezbornością. W tej wadzie rogówka lub soczewka oka ma nierównomierną krzywiznę. Obraz może być przez to nieostry albo zniekształcony.
Wartość CYL również podaje się w dioptriach. Może mieć znak dodatni lub ujemny, zależnie od przyjętego sposobu zapisu recepty. Sam znak nie określa, czy astygmatyzm jest „lepszy” lub „gorszy”. Informuje o formie zapisu mocy cylindrycznej.
Jeżeli pole CYL jest puste, ma wartość 0 albo pojawia się zapis „sph”, zwykle oznacza to, że dla danego oka nie zapisano korekcji cylindrycznej. W przypadku niejasnego zapisu najlepiej poprosić o wyjaśnienie optyka lub osoby wystawiającej receptę.
Dlaczego przy CYL pojawia się AXIS?
AXIS, nazywany osią, określa kierunek ustawienia korekcji cylindrycznej. Wartość podaje się w stopniach od 0° do 180°. AXIS nie jest dodatkową mocą soczewki, lecz wskazuje jej orientację.
CYL i AXIS tworzą jeden zestaw. Jeśli na recepcie podano cylinder, powinna mu towarzyszyć także oś. Przykładowy zapis CYL -1,00 AXIS 90 oznacza korekcję astygmatyzmu o mocy 1 dioptrii cylindrycznej ustawioną na osi 90°. Sam parametr AXIS bez wartości CYL nie opisuje pełnej korekcji.
Najważniejsze skróty na recepcie
| Skrót | Nazwa | Co oznacza |
|---|---|---|
| SPH | Sfera | Moc soczewki korygującej krótkowzroczność lub nadwzroczność |
| CYL | Cylinder | Moc korekcji astygmatyzmu |
| AXIS | Oś | Kierunek ustawienia cylindra, podawany w zakresie 0–180° |
| PD | Rozstaw źrenic | Odległość między środkami źrenic, wyrażona w milimetrach |
| ADD | Addycja | Dodatkowa moc do bliży, stosowana między innymi w soczewkach progresywnych |
Co jeszcze może znaleźć się na recepcie?
Poza podstawowymi parametrami recepta może zawierać oznaczenia potrzebne do dopasowania okularów do obu oczu i konkretnego sposobu widzenia:
- PD określa rozstaw źrenic. Optyk wykorzystuje tę wartość do prawidłowego wycentrowania soczewek w oprawie. Przy niektórych receptach podaje się jeden łączny pomiar, a przy innych osobną wartość dla każdego oka.
- ADD oznacza dodatkową moc do widzenia z bliska. Pojawia się przede wszystkim przy soczewkach progresywnych, dwuogniskowych lub innych rozwiązaniach przeznaczonych do patrzenia na różne odległości.
- Pryzma służy do korekcji wybranych zaburzeń widzenia obuocznego. Obok jej wartości może pojawić się baza, która określa kierunek działania pryzmatu.
- OP i OS wskazują odpowiednio oko prawe i oko lewe. Parametry dla obu oczu mogą się różnić, dlatego trzeba odczytywać je w osobnych wierszach lub kolumnach.
Recepta może być podzielona także na część dotyczącą dali i bliży. Wartości do dali odnoszą się do patrzenia na odległe obiekty, a wartości do bliży – między innymi do czytania lub pracy z tekstem. Przy okularach progresywnych mogą być potrzebne informacje z obu części.
Recepta okulistyczna jest przede wszystkim techniczną instrukcją dla optyka, a nie samodzielną diagnozą medyczną. Jeśli nie wiesz, jak odczytać konkretny zapis albo parametry wydają się niespójne, skonsultuj je z optykiem, optometrystą lub okulistą.
