Części okularów – nazwy elementów, które warto znać

Okulary składają się z oprawy, soczewek, zauszników, nosków i kilku mniejszych elementów. Znajomość ich nazw ułatwia wybór modelu, zgłoszenie usterki oraz rozmowę z optykiem. Sprawdź, z czego dokładnie zbudowane są okulary i jakie funkcje pełnią poszczególne części.

Jak zbudowane są okulary?

Typowe okulary mają dwa podstawowe zespoły – oprawę oraz elementy optyczne. Oprawa utrzymuje soczewki przed oczami, a soczewki odpowiadają za korekcję wzroku, ochronę albo poprawę komfortu widzenia.

Poszczególne części mogą różnić się kształtem, materiałem i sposobem mocowania. W okularach korekcyjnych szczególne znaczenie ma dokładne położenie soczewek względem źrenic, dlatego nawet niewielkie przesunięcie oprawy może wpływać na wygodę użytkowania.

Najważniejsze elementy okularów to front oprawy, tarcze, mostek, zawiasy, zauszniki, końcówki zauszników oraz noski.

Front oprawy – przednia część okularów

Front oprawy, nazywany również czołem oprawy, to część widoczna z przodu. Łączy obie tarcze i nadaje okularom ich podstawowy kształt.

Front może być wykonany z tworzywa, metalu, tytanu, acetatu lub materiałów mieszanych. Jego konstrukcja wpływa na stabilność soczewek, masę okularów i wygląd całego modelu.

Tarcze

Tarcze to obramowania, w których osadzone są soczewki. W zależności od konstrukcji okulary mogą mieć pełne oprawki, częściowe oprawki albo pozostawać bez klasycznej ramki.

W pełnej oprawie soczewka jest otoczona materiałem na całym obwodzie. W modelach półotwartych dolna lub górna krawędź soczewki jest podtrzymywana żyłką, natomiast okulary bezramkowe wykorzystują bezpośrednie mocowanie do soczewek.

Mostek

Mostek znajduje się między tarczami i spoczywa na nosie. Łączy lewą oraz prawą stronę frontu, a jego kształt wpływa na dopasowanie okularów do twarzy.

Wymiar mostka jest jednym z parametrów podawanych na zauszniku. Zbyt wąski mostek może powodować ucisk, a zbyt szeroki sprzyja zsuwaniu się okularów.

Soczewki okularowe – część odpowiadająca za widzenie

Soczewki są elementami umieszczonymi przed oczami. W okularach korekcyjnych zmieniają sposób załamywania światła, aby obraz trafiał prawidłowo na siatkówkę.

W zależności od potrzeb mogą korygować krótkowzroczność, nadwzroczność, astygmatyzm albo prezbiopię. Wykonuje się je najczęściej z tworzywa lub szkła, a ich powierzchnię można dodatkowo pokryć powłokami.

Powłoka antyrefleksyjna ogranicza odblaski, filtr UV chroni przed promieniowaniem ultrafioletowym, a warstwa utwardzająca pomaga zmniejszyć podatność na zarysowania. Żadna powłoka nie czyni jednak soczewek całkowicie odpornymi na uszkodzenia.

Krawędź soczewki

Krawędź soczewki jest częścią osadzaną w rowku tarczy albo mocowaną za pomocą żyłki, śrub lub specjalnych tulejek. Jej wykończenie musi pasować do rodzaju oprawy.

Przy wymianie soczewek optyk dopasowuje ich obrys do konkretnej tarczy. Dlatego nie każda soczewka może zostać przeniesiona do innej oprawy bez ponownego obróbki.

Jakie elementy znajdują się przy nosie?

Okulary opierają się na nosie za pomocą mostka oraz nosków. Te niewielkie części decydują o rozłożeniu ciężaru i wpływają na to, czy oprawa pozostaje na właściwej wysokości.

Noski

Noski to małe podkładki znajdujące się po wewnętrznej stronie frontu. Występują przede wszystkim w oprawkach metalowych, ale mogą pojawiać się także w wybranych modelach z tworzywa.

Wykonuje się je zwykle z miękkiego silikonu lub tworzywa. Mogą być przykręcane do specjalnych elementów albo zintegrowane z oprawą.

Łapki nosków

Łapki nosków to metalowe ramiona, do których przymocowane są podkładki. Umożliwiają regulację położenia nosków i pomagają dopasować okulary do kształtu nosa.

Jeżeli noski są ustawione nierówno, okulary mogą przechylać się na twarzy. Regulację najlepiej powierzyć optykowi, ponieważ zbyt mocne wyginanie łapek może osłabić ich mocowanie.

Zauszniki – boczne elementy oprawy

Zauszniki to długie, ruchome części biegnące od frontu do przestrzeni za uszami. Po rozłożeniu stabilizują okulary i ograniczają ich przesuwanie podczas chodzenia.

Ich długość, kształt oraz sprężystość powinny być dopasowane do budowy głowy. Zbyt krótkie zauszniki mogą uciskać, a zbyt długie nie zapewnią wystarczającego podparcia.

Zawiasy

Zawiasy łączą zauszniki z frontem. Pozwalają składać okulary i dopasowują zakres ruchu bocznych części.

Najczęściej stosuje się zawiasy klasyczne z metalowym łącznikiem. W niektórych oprawach występują zawiasy sprężynowe, które umożliwiają lekkie odchylenie zausznika poza standardowe położenie.

Luźny zawias może powodować opadanie zausznika, skrzypienie albo nierówne składanie oprawy. Dokręcenie śrubki nie zawsze rozwiązuje problem, szczególnie gdy uszkodzony jest gwint lub sam mechanizm.

Końcówki zauszników

Końcówki zauszników, określane także jako tipsy, znajdują się w części spoczywającej za uchem. Często wykonuje się je z tworzywa lub silikonu, aby poprawić komfort noszenia.

Zużyte końcówki mogą stać się twarde, popękać albo zsunąć się z metalowego rdzenia. Ich wymiana jest zwykle prostą naprawą i nie wymaga kupowania nowych okularów.

Jak odczytać oznaczenia na zauszniku?

Na wewnętrznej stronie zausznika często znajdują się trzy liczby opisujące rozmiar oprawy. Przykładowy zapis 52–18–140 oznacza szerokość tarczy, szerokość mostka oraz długość zausznika – wszystkie wartości podawane są w milimetrach.

Oznaczenia są pomocną wskazówką, lecz nie zastępują przymierzenia. Dwie oprawy o identycznych wymiarach mogą leżeć inaczej ze względu na kształt frontu, profil mostka, wygięcie zauszników i rozmieszczenie środka ciężkości.

Jakie części okularów najczęściej wymagają naprawy?

Najczęściej zużywają się elementy ruchome i te, które mają bezpośredni kontakt ze skórą. Wiele usterek można usunąć podczas krótkiej regulacji w salonie optycznym.

Przed wizytą warto sprawdzić, jaki element jest uszkodzony i czy zachowały się wszystkie drobne części. Pomaga to szybciej dobrać śrubkę, noski, zawias albo końcówki zauszników.

Typowe problemy dotyczą następujących części:

• zawiasów, które stają się luźne lub zacinają się,
• nosków, które odpadają, żółkną albo powodują podrażnienia,
• końcówek zauszników, które pękają lub zsuwają się,
• oprawy, która odkształca się pod wpływem nacisku lub wysokiej temperatury.

Jak dbać o poszczególne elementy okularów?

Okulary należy chwytać za oba zauszniki podczas zakładania i zdejmowania. Jednostronne wyginanie frontu może z czasem rozregulować zawiasy i zmienić ustawienie tarcz.

Do czyszczenia używaj letniej wody, delikatnego płynu przeznaczonego do soczewek oraz miękkiej ściereczki z mikrofibry. Papierowe ręczniki, ubrania i chusteczki mogą pozostawiać włókna albo powodować mikrozarysowania.

Nie zostawiaj okularów w rozgrzanym samochodzie ani w pobliżu grzejnika. Wysoka temperatura może odkształcić tworzywo, osłabić powłoki soczewek i zmienić naprężenie elementów oprawy.

Do przechowywania wybierz twarde etui, w którym okulary leżą soczewkami skierowanymi ku górze. Takie ułożenie ogranicza kontakt powierzchni optycznych z twardymi przedmiotami.