Fotochromy – jak działają i czy warto je wybrać?

Fotochromy samoczynnie przyciemniają się pod wpływem promieniowania UV i rozjaśniają po przejściu do słabszego światła. Jedna para może zastąpić okulary korekcyjne oraz codzienne okulary przeciwsłoneczne, choć nie zawsze sprawdzi się w samochodzie lub przy bardzo intensywnym słońcu. Sprawdź, jak działają soczewki fotochromowe, dla kogo są dobrym wyborem i na jakie ograniczenia zwrócić uwagę.

Co to są fotochromy?

Fotochromy to soczewki korekcyjne o zmiennym zabarwieniu. W pomieszczeniach pozostają jasne, a na zewnątrz reagują na promieniowanie ultrafioletowe, stopniowo stając się ciemniejsze.

Takie rozwiązanie łączy funkcję okularów korekcyjnych i przeciwsłonecznych. Użytkownik nie musi każdorazowo zmieniać okularów po wyjściu z domu, podczas spaceru czy pracy na zewnątrz.

Soczewki fotochromowe są dostępne między innymi w odcieniu szarym, brązowym, zielonym, szaro-zielonym, a w wybranych wersjach także granatowym, fioletowym lub bursztynowym. Barwę można dopasować do oprawy i indywidualnych preferencji.

Jak działają soczewki fotochromowe?

W soczewkach znajdują się specjalne cząsteczki fotochromowe. Pod wpływem promieniowania UV zmieniają swoją strukturę, przez co soczewka zaczyna pochłaniać więcej światła i ciemnieje.

Po ograniczeniu ekspozycji na UV proces zostaje odwrócony. Soczewki stopniowo odzyskują jasny wygląd, jednak nie dzieje się to natychmiast. Tempo zmiany zależy od konkretnej technologii, temperatury i natężenia promieniowania.

Promieniowanie UV aktywuje przyciemnianie soczewek, natomiast temperatura wpływa na szybkość oraz intensywność tej reakcji.

Nowoczesne rozwiązania, takie jak Transitions czy PhotoFusion X, wykorzystują technologie zapewniające równomierne zabarwienie całej powierzchni soczewki. Ma to znaczenie także przy większych mocach korekcyjnych, gdy różnica grubości między środkiem a brzegiem szkła jest wyraźna.

Od czego zależy przyciemnienie fotochromów?

Najważniejsze znaczenie ma ilość promieniowania UV docierającego do soczewki. Nie bez wpływu pozostaje także temperatura otoczenia:

• w chłodniejszych warunkach soczewki zwykle ciemnieją mocniej i szybciej,
• w wysokiej temperaturze mogą osiągać mniejsze przyciemnienie,
• w pomieszczeniach pozostają jasne, ponieważ dociera do nich niewielka ilość UV,
• po powrocie do wnętrza rozjaśniają się stopniowo, a nie od razu.

Stopień zaciemnienia zależy również od rodzaju wybranej technologii. Klasyczne fotochromy są projektowane z myślą o jasnym wyglądzie w pomieszczeniach i mocnym przyciemnieniu na zewnątrz. Wersje przeznaczone dla osób spędzających dużo czasu na dworze mogą reagować intensywniej.

Jak fotochromy zachowują się w samochodzie?

Standardowe szyby samochodowe ograniczają dopływ promieniowania UV, które uruchamia reakcję fotochromową. Z tego powodu klasyczne soczewki w kabinie auta mogą pozostać prawie jasne albo tylko delikatnie się przyciemnić.

Rozwiązaniem są specjalne soczewki dla kierowców, na przykład Essilor Streetlife Transitions XTRActive New Generation. Reagują one za szybą samochodu wyraźniej niż klasyczne fotochromy, a zastosowana powłoka antyrefleksyjna ogranicza odblaski podczas jazdy po zmroku.

Nie należy jednak traktować ich jako pełnego zamiennika okularów przeciwsłonecznych w samochodzie. Nawet wersje przeznaczone dla kierowców mogą nie osiągnąć takiego zaciemnienia jak typowe okulary przeciwsłoneczne.

Jakie zalety mają okulary fotochromowe?

Największą korzyścią jest wygoda codziennego użytkowania. Jedna para okularów dostosowuje się do różnych warunków, co ogranicza konieczność noszenia dodatkowych opraw przeciwsłonecznych.

Do najważniejszych zalet należą:

• automatyczne dostosowanie do zmiennego oświetlenia,
• ochrona przed promieniowaniem UVA i UVB,
• mniejsza liczba okularów potrzebnych na co dzień,
• komfort dla osób często przebywających na zewnątrz,
• możliwość połączenia z korekcją wzroku, powłoką antyrefleksyjną i filtrem światła niebieskiego.

Wysokiej klasy powłoki dodatkowo utwardzają powierzchnię soczewek, zmniejszają odbicia światła i ułatwiają czyszczenie. Warstwa hydrofobowa ogranicza przywieranie wody, oleofobowa utrudnia osadzanie tłustych śladów, a powłoka antystatyczna zmniejsza przyciąganie kurzu.

Jakie ograniczenia mają fotochromy?

Soczewki fotochromowe nie reagują natychmiast. Po wejściu do jasnego pomieszczenia potrzebują czasu na rozjaśnienie, a po wyjściu na zewnątrz również nie osiągają pełnego zaciemnienia w jednej chwili.

W bardzo intensywnym słońcu, na nasłonecznionym stoku lub w ciepłym klimacie mogą nie zapewniać tak mocnej ochrony przed światłem jak klasyczne okulary przeciwsłoneczne. Ich działanie może być także słabsze w gorące dni.

Ograniczenia mogą mieć znaczenie zwłaszcza dla osób, które:

• potrzebują natychmiastowego zaciemnienia,
• często prowadzą samochód w pełnym słońcu,
• uprawiają sporty na śniegu lub wodzie,
• przebywają długo w miejscach o bardzo silnym nasłonecznieniu.

Komu warto polecić fotochromy?

To dobry wybór dla osób, które regularnie przechodzą między wnętrzem a przestrzenią zewnętrzną. Szczególnie dobrze sprawdzają się u pracowników wykonujących obowiązki na dworze, rowerzystów, biegaczy, spacerowiczów i podróżujących.

Fotochromy mogą również poprawić komfort osobom wrażliwym na światło. Warto jednak przed zakupem określić, czy okulary będą używane głównie w mieście, podczas prowadzenia auta, czy w warunkach wymagających bardzo mocnego zaciemnienia.

Jak wybrać rodzaj soczewek fotochromowych?

Soczewki uniwersalne

Klasyczne fotochromy są przeznaczone do codziennego użytkowania. W pomieszczeniach pozostają niemal bezbarwne, a na zewnątrz wyraźnie się przyciemniają.

Przykładem są rozwiązania Transitions Gen S lub Zeiss PhotoFusion X. Soczewki Zeiss ClearView 1.6 PhotoFusion X mogą być dostępne w kolorze szarym, brązowym i extra szarym. Ich konstrukcja asferyczna zapewnia płaski profil oraz szerokie pole ostrego widzenia.

Soczewki dla kierowców

Wersje kierowcze łączą fotochromową reakcję za szybą auta z zaawansowaną powłoką antyrefleksyjną. Model Essilor Streetlife Transitions XTRActive New Generation może ograniczać odblaski nocą nawet o 90% względem standardowych soczewek organicznych bez antyrefleksu.

Powłoki tego typu mają także warstwę hydrofobową, oleofobową i antystatyczną. Dzięki temu soczewki łatwiej utrzymać w czystości, a refleksy świetlne są mniej uciążliwe.

Soczewki cienkie

Przy wyższych mocach warto rozważyć materiał o podwyższonym indeksie, na przykład 1.6 lub 1.67. Cieńsza soczewka może lepiej wyglądać w oprawie i ograniczyć jej ciężar.

Zeiss ClearView 1.6 PhotoFusion X występuje w zakresie mocy, który w najmocniejszym przekroju głównym obejmuje około +6,00 do -8,00 dioptrii sferycznych, przy cylindrze do 2,00. Dokładna dostępność zależy od recepty, średnicy soczewki i rodzaju oprawy.

Na jakie powłoki zwrócić uwagę?

Sam fotochrom nie decyduje o całym komforcie noszenia. Istotne są również powłoki ochronne, które wpływają na przejrzystość, odporność i łatwość pielęgnacji.

W soczewkach Zeiss DuraVision Platinum powłoki są łączone z utwardzeniem powierzchni i technologią bombardowania jonami. Taka konstrukcja poprawia spójność poszczególnych warstw.

Jak dopasować fotochromy do oprawki?

Przy zamawianiu soczewek do własnych opraw potrzebne są nie tylko dane z recepty. W przypadku soczewek indywidualnych wykonuje się także pomiary położenia oczu względem oprawy.

Zwykle należy przygotować:

• pomiar wysokości źrenicy w oprawie,
• zdjęcie twarzy en face,
• zdjęcie oprawy z profilu,
• informację o kącie odchylenia oprawki od pionu.

W oprawach pełnych i na żyłkę można stosować wiele soczewek fotochromowych, ale przed zamówieniem trzeba sprawdzić ich średnicę, zakres mocy oraz możliwość montażu w danym modelu. Przy nietypowej korekcji wersja recepturowa może zapewnić większy wybór niż szkła magazynowe.

Ile kosztują soczewki fotochromowe?

Cena zależy od materiału, mocy, rodzaju fotochromu, powłoki, konstrukcji soczewki oraz montażu. Wersje podstawowe są zwykle tańsze od cienkich soczewek indywidualnych i modeli dla kierowców.

W ofertach sprzedażowych można spotkać zestawy z montażem w przedziale od około 289 zł do ponad 1200 zł za parę. Warto sprawdzić, czy podana kwota obejmuje obie soczewki, montaż do konkretnego typu oprawy, powłokę oraz gwarancję.

Warto zapamiętać

• Fotochromy przyciemniają się pod wpływem promieniowania UV.
• Wysoka temperatura może ograniczać siłę ich zabarwienia.
• Za szybą samochodu klasyczne soczewki często działają słabiej.
• Soczewki dla kierowców ograniczają odblaski, ale nie zawsze zastępują okulary przeciwsłoneczne.
• Przy zamówieniu do własnej oprawki mogą być potrzebne dodatkowe pomiary.